In het kader van 2018 Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed en de ontmoetingenreeks De Donderdag van het Cultureel Toerisme: een reis door Italië langs locaties die zijn opgenomen in de werelderfgoedlijst van UNESCO
presenteert het Italiaans Cultureel Instituut
“Het historisch stadscentrum van Urbino“
lezing door mw. Adele Cesi, werkzaam bij het Secretariaat-Generaal van de UNESCO afdeling van het Italiaanse ministerie van Cultuur en Toerisme
Donderdag 19 april 2018, 16.30 uur
Istituto Italiano di Cultura
Keizersgracht 564, Amsterdam
De UNESCO site “Historisch stadscentrum van Urbino” werd in 1998 opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De omtrek van de site overlapt met het gebied dat begrensd wordt door de renaissancistische stadsmuren die in hun geheel bewaard zijn gebleven.
De site omvat binnenin de historische stad enkele kwalitatief hoogstaande, uitzonderlijke gebouwen zoals il Palazzo Ducale, la Cattedrale, il Monastero di Santa Chiara en een complex stelsel van “Oratori” (oratoria). De oorsprong van de stad gaat terug tot een Romeinse nederzetting gelegen op de heuveltoppen waar nu het Palazzo Ducale verrijst. Tot aan de elfde eeuw is de stad binnen deze grenzen gebleven maar aan het einde van die eeuw is een uitbreiding begonnen met als gevolg de noodzaak een nieuw stelsel van verdedigingsmuren te bouwen. In het midden van de vijftiende eeuw vernieuwde Federico da Montefeltro de stad op radicale wijze waarbij de stedelijke structuur substantieel behouden bleef. De door de renaissancistische muren begrensde stad breidde zich uit tot aan de tweede noordheuvel en nam hierdoor een verlengde vorm aan.
Urbino is een kleine stad in de heuvels die in het renaissancistische tijdperk een zeer hoog cultureel niveau bereikte en de bestemming werd voor uit heel Italië en daarbuiten afkomstige wetenschappers en kunstenaars, alsmede een referentiemodel voor culturele ontwikkeling in Europa. Enkele van de beroemdste humanisten uit die tijd zoals Leone Battista Alberti, Marsilio Ficino en Giovanni Bessarione; wiskundigen zoals Paul van Middelburg en belangrijke kunstenaars zoals Luciano Laurana, Francesco di Giorgio Martini, Paolo Uccello, Piero della Francesca en Ambrogio Barocci kwamen bijeen aan het hof van hertog Federico III da Montefeltro (1444 – 1482), om uitzonderlijke culturele en stedelijke projecten te ontwikkelen. In dit culturele klimaat vormden zich Raffaello, Donato Bramante en de wiskundige Luca Pacioli.
Urbino heeft zijn authenticiteit behouden door bij het onderhouds- en herstelwerk van publieke gebouwen en ruimtes in het historische centrum technieken en materialen toe te passen uit de traditionele historische bouwkunst en door de vormelijke, typologische en dimensionele kenmerken van de reeds bestaande bouwkunst in stand te houden.
Zodoende heeft het zijn ruimtelijke, volumetrische en decoratieve eigenschappen bewaard, die teruggaan tot de oudste middeleeuwse nederzetting met nauwe straatjes en tot de renaissancistische gebouwen die er vervolgens overheen zijn geplaatst. Ook de bouwwerkzaamheden die in de achttiende en negentiende eeuw hebben plaatsgevonden hebben de renaissancistische situatie vrijwel intact gehouden. Iedere interventie heeft plaatsgevonden met respect voor het traditionele evenwicht tussen het landschap en de stedelijke structuur ter bescherming van de integriteit van het historisch erfgoed en de natuurlijke context.
Criteria voor de opneming op de Werelderfgoedlijst
Criterium (ii): Tijdens de kortdurende culturele hegemonie van Urbino wist de stad enkele van de beroemdste geleerden en kunstenaars uit de Renaissance aan te trekken die een uitzonderlijk homogeen stedelijk complex tot stand hebben gebracht waarvan de invloed zich in hoge mate heeft verspreid over de rest van Europa.
Criterium (iv): Urbino vormt een hoogtepunt op het gebied van renaissancistische kunst en architectuur, dermate harmonieus aangepast aan zijn fysieke omgeving en aan zijn middeleeuwse verleden dat de stad zonder meer uitzonderlijk te noemen is.
Reserveren is niet meer mogelijk